Paşinyan: Dağlık Karabağ halkının kendi bahtını tayin etme hakkı kırmızı çizgimiz

Sputnik’in bağlı olduğu Rossiya Segodnya Memleketler arası Haber Ajansı Genel Müdürü Dmitriy Kiselev, Azerbaycan Devlet Lideri İlham Aliyev ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’la röportaj yaptı, başkanlara birebir sorular yöneltilerek eşit mühletler verildi.

Ermenistan Başbakanı Paşinyan, Kiselev’e demecinde mevcut durumu nasıl değerlendirdiğini, Erivan‘ın meyyit sayısı ve bölgedeki yabancı paralı askerlerin varlığı hakkında hangi bilgilere sahip olduğunu anlattı. Ayrıyeten Paşinyan, mevcut tansiyonun ardında kimlerin, neden bulunduğuna dair argümanlar ortaya koyarak Ermenistan tarafının ne çeşit bir uzlaşıya hazır olduğunu ve hiçbir şartta taviz vermeyecekleri husus başlıklarını paylaştı.

İşte Ermenistan Başbakanı Paşinyan’ın, Kiselev’in sorularına verdiği cevaplar şu biçimde:

Sayın Başbakan, merhaba. Ermenistan ve tüm dünya için sıkıntı geçen bu vakitte sorularımızı yanıtlamayı kabul ettiğiniz için çok teşekkür ederim. 27 Eylül’de beri devam eden askeri faaliyetlerin sonuçlarını nasıl değerlendiriyorsunuz? Tarafların kayıplar neler, esir sayısı çok mu?

Çok güç bir durum kelam konusu. Her iki taraftan çok sayıda kayıp var. Dağlık Karabağ öz savunma ordusu, savunma yapıyor, savunmayı ve durumu organize ediyor. Durumun son derece güç olduğunu söyleyebilirim.

Yani tarafların kayıplarını ve esir sayısını şu anda kestirim etmek mümkün değil mi?

Birçok uzman, bunun kapsamı bakımından 21. yüzyılda eşi görülmemiş bir savaş olduğunu söylüyor. Zira burada, tanklar, İHA’lar, uçaklar ve helikopterler, zırhlı araçlar, toplar, roket topçuları vb. dahil her tıp silah kullanılıyor. Ayrıyeten bu askeri faaliyetlere çok sayıda asker ve birlik dahil edilmiş durumda. Yani çok geniş çaplı ve çetin çatışmalar yaşanıyor ve şu anda Dağlık Karabağ öz savunma ordusu savunmayı elinde tutuyor. Türkiye ve Azerbaycan’ın Dağlık Karabağ’ı yıldırım harekatla ele geçirme planlarının çöktüğünü söyleyebiliriz.

Sayın Başbakan, Azerbaycan tarafında yabancı paralı askerler ve teröristlerin savaştığı tez ediliyor. Buna dair ispatınız var mı ve Ermenistan tarafında yabancılar savaşıyor mu?

Bütün dünya bunu konuşuyor. Bu çok kıymetli bir nüans ve askeri faaliyetleri kimin ve hangi nedenlerle başlattığını anlamaya yardımcı olduğu için birebir vakitte değerlidir de. Elbette Suriye’den gelen terörist savaşçıların Dağlık Karabağ’a yönelik çatışmalara katıldığına dair somut deliller var. Bu görüntü deliller, halihazırda toplumsal medyada ve medyada yayınlandı. Artık Türkiye’nin bu çatışmanın ana sponsoru olduğu aşikar. Türkiye, bu terörist savaşçıları parayla tuttu ve Dağlık Karabağ’daki çatışma bölgesine gönderdi. Türkiye’nin kararıyla ve himayesinde, Dağlık Karabağ’a savaş açılmasına, atak başlatılmasına karar verildi.

Bunun nedenini anlamak kıymetli. Çünkü Azerbaycan ordusunun Dağlık Karabağ öz savunma ordusuna karşı tek başına savaşma kabiliyeti olmadığı aşikardı. Bu nedenle Türkiye, teröristleri, Türk askerlerini, ki onlar yalnızca askeri faaliyetlerin idaresine getirilmedi, ve ayrıyeten  doğrudan Türk ordusunun özel kuvvetlerini (sahada) bölgeye çekti. Birtakım bilgilere nazaran, askeri faaliyetlere Pakistan ordusunun özel kuvvetleri de dahil oldu. Ben en azından Türkiye tarafından militanların dahil edildiğinin tüm dünyada kanıtlandığını düşünüyorum, çünkü birçok milletlerarası medya halihazırda bununla ilgili haberlere yer veriyor.

Son günlerde, Çeçenistan ve Dağıstan’da militanların öldürüldüğü devirde Rusya’dan, Kuzey Kafkasya’dan çok ilgi cazibeli bilgiler geldi ve bu militanların Rusya’ya yurtdışından, Suriye’den geldiği bilgisi elde edildi. Ben burada bu süreçle direkt bir temas görüyorum. Şöyle ki, Suriye’deki militanlar, Türkiye Dağlık Karabağ’a karşı bir savaş açmak için Türkiye tarafından Dağlık Karabağ’daki çatışma bölgesine nakledildi ve artık bu militanlar Kuzey Kafkasya’da görülüyorlar. Bu, çok dikkat alımlı bir bulgu olup durumun artık yalnızca Dağlık Karabağ’daki çatışmayla ilgili olmadığını, lokal manada onun ötesine geçtiğini gösteriyor. Bu artık bölgedeki ülkelerin birtakım çıkarlarını etkileyen tam teşekküllü bir bölgesel çatışma. Bilhassa Rusya’nın buna çok dikkat etmesi gerektiğini düşünüyorum.

Ermeni tarafına gelince, elbette Dağlık Karabağ tarafında savaşan yabancılar yok. Yurttaşlarını desteklemek için diasporadan gelen birtakım Ermeniler olabilir. Fakat elbette onları paralı asker olarak göremeyiz.

10 Ekim tarihli Moskova mutabakatında tahlilin temel prensiplerinden bahsediyor, lütfen bu prensipleri anladığınız formda deşifre eder misiniz?

Bu unsurlar herkes tarafından biliniyor. Bunlar, halkların kendi mukadderatını tayin etme hakkı, güç kullanmama yahut güç kullanma tehdidinde bulunmama ve toprak bütünlüğüdür. Buradaki problem, bu prensiplerin taraflarca nasıl yorumlandığı. Çünkü müzakere sürecinde farklı tarafların bu unsurları farklı yorumladıkları görüldü. Şimdiyse bu çok değerli unsurlardan birinin aslında ihlal edildiği bir durumla karşı karşıyayız. Bundan daha evvel bahsetmiştim, bu Dağlık Karabağ meselesini çözmek için güç kullanılmaması yahut güç kullanma tehdidinde bulunulmamasıdır.

Sayın Başbakan, uzlaşmadan bahsedersek hangi hususlarda uzlaşmaya gitmeye hazırsınız? Hiçbir koşul altında taviz vermeyeceğiniz kırmızı çizginiz var mı? 

Evet, bu türlü bir kırmızı çizgimiz var elbette, bu kırmızı çizgi Dağlık Karabağ halkının kendi bahtını tayin etme hakkıdır. Ermenistan her vakit uzlaşmaya hazırdı. En yeterli bilinen uzlaşma teşebbüsü ise Ermenistan’ın somut bir uzlaşmaya gitmeye hazır olduğu Kazan teşebbüsüydü. Lakin Azerbaycan, o muahedeleri imzalamayı reddetti, zira Dağlık Karabağ’daki Ermenilerin kendi yazgısını tayin etme hakkını tanımak istemedi, artık de istemiyor. İşte Dağlık Karabağ halkının kendi mukadderatını tayin etme hakkı, bizim için asla taviz vermeyeceğimiz bir kırmızı çizgidir.

Somut bir uzlaşma derken hangi uzlaşmayı kastediyorsunuz?  

Ermenistan’ın uzlaşmaya gitmeye hazır olduğunu söyledim. Siz de taviz vermeyeceğimiz kırmızı çizgimizin olup olmadığını sordunuz. Ben de evet, bu kırmızı çizgimizin Dağlık Karabağ halkının kendi bahtını tayin etme hakkı olduğunu söyledim.

Siz yalnızca kırmızı çizgiyi belirttiniz, rastgele somut bir uzlaşmadan bahsetmek, bunun örneğini vermek istemiyorsunuz, yanlışsız mu anladım?

Biliyorsunuz geçenlerde yapılan Moskova Bildirisi’nde müzakere sürecinin yine başlatılmasına yönelik somut adımlar belirlendi. Biz de Dağlık Karabağ probleminin tahlili için bu türlü adımlar atmaya hazırız. Azerbaycan’ın yapmaya hazır olduğu orantılı bir uzlaşmaya biz de hazırız. 

Teşekkür ederim, Sayın Başbakan. Bu savaşın inanılmaz acımasızlığından, bu acımasızlığın tarihe geçtiğinden, her iki önderin de tarihe bu son derece acımasız savaşın aktörleri olarak geçtiğinden bahsediliyor. Siz ise bütün bunlardan sonra nasıl anılmak isterdiniz?

Bu sıkıntı şahsi hırslar sıkıntısı değil. Bu çatışmanın sonucu Dağlık Karabağ meselesinin uzlaşma temelinde büsbütün tahlile kavuşturulmasını isterdim. Ermenistan, Dağlık Karabağ ve Azerbaycan olmak üzere tüm taraflar için uygun son bir tahlil bulmamızı isterdim.

Sayın Başbakan, sormak istediğim tüm sorular sordum. Siz buna bir şey eklemek ister misiniz? 

Alışılmış ki. Birinci sorunuzu cevaplarken Türkiye’nin bu süreçteki amaçlarına dikkat çekmenin çok değerli olduğunu söyledim. Türkiye’nin 20. yüzyılın başında yaşanan muhakkak hadiselerden sonra Güney Kafkasya’ya geri dönüp orada Ermeni soykırım siyasetine devam etme dileğinde bulunduğu kanısındayım. Bunun Türkiye’nin pragmatik bir maksadı olduğunu anlamak çok kıymetli. Duygusal bir maksat değil büsbütün pragmatik, zira Güney Kafkasya’daki Ermeniler Türkiye’nin kuzey, doğu ve güneydoğuya yayılmasına mani olan son bir mahzur, zira bunun Türkiye’nin imparatorluk siyasetinin devamı niteliği taşıdığına eminim. Şu an Güney Kafkasya’da yaşananların tamamı, Türkiye’nin Akdeniz, Libya, Suriye, Irak, Yunanistan, Kıbrıs siyaseti bağlamında değerlendirilmeli. Söylediğim üzere, şu an şahit olduğumuz süreç mahallî Dağlık Karabağ meselesinin sonlarını aşmış durumda, şu an sonlar tekrar çiziliyor. Türkiye Güney Kafkasya sonlarını yine çizmek, daha doğrusu Güney Kafkasya’nın tamamını kendi denetim altına alıp kuzey, doğu ve güneydoğuya yönelik yayılmacı siyaseti için bir üs olarak kullanmak istiyor. Bu durumun Rusya Federasyonu başta olmak üzere birçok ülkenin ulusal güvenlik çıkarlarını direkt etkilediği kanısındayım. Çeçenistan ve Dağıstan’dan gelen haberleri hatırlatmam tesadüf değil. Suriyeli militanlar Çeçenistan ve Dağıstan’a nereden geldiler? Dağlık Karabağ çatışma sınırından geldikleri ortada. Asıl soru şu ki bunlar tesadüf mü yoksa Rusya’nın dikkatini şu an Dağlık Karabağ’da yaşananlardan öteki tarafa çekmek için Kuzey Kafkasya’yı istikrarsızlaştırmak hedefiyle planlanan bir aksiyon mi? Bu, Rusya’nın değerlendirmesi gereken çok kıymetli bir husus. 

Bir Cevap Yaz

Yorumlar