Heykeltraş Mehmet Aksoy’dan Taksim projelerine itiraz: Meydan, ağaçların altına gömülmüş

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB), ‘Taksim Kentsel Tasarım Yarışması’ düzenledi. Birinci üçe giren dizaynlar İstanbullular’ın oylamasına sunuldu. Oylama 12 Kasım’da tamamlanacak. İstanbullular’ın seçtiği proje uygulamaya sokulacak.

Projelere ait tenkitleri ve tekliflerini lisana getiren, Türkiye’nin en değerli sanat insanlarından Heykeltraş Mehmet Aksoy, SÖZCÜ’ye özel yazdığı mektupta özetle şunları kaydetti:

“Tam da 18 yıldır heykellerin yıkıldığı, ucubeleştirildiği, kaldırıldığı ,devlet galerilerinin, devlet fotoğraf heykel standının, tiyatroların kapatıldığı, Cumhuriyet kıymetlerinin sıfırlanmaya çalışıldığı bir periyottan geçiyoruz. Son vakitlerde AKP hükümetinin yaptırdığı millet bahçeleri ve peyzajlar ne büyük bir zevksizlik ve gelenekten kopukluk… Ne Osmanlı, ne Endülüs, ne Babil. Liyakatsiz AKP zevki… ‘Ben yaptım oldu’cu görüş.

Taksim’de bu bu türlü değil doğal. Bir müsabaka açıldı, hem de memleketler arası, önemli bir yarışma… Fakat Taksim tasarım yarışı sonucunda, kazanan üç projeye baktığımızda vahim yanılgılar saptıyoruz. Meydan bir peyzaj tasarım projesi olarak ele alınmış. Ve tarihi Taksim Meydanı, Taksim Parkına dönüştürülmüş. Taksim Meydanı’nın sorunu bir peyzaj sorunu değildir. Darwin bir özdeyişinde “Bir fikri öldürmenin en âlâ yolu, onu yanlış savunmaktır” demiş, Meydan fikrini bu türlü savunursanız parka dönüşür. Seyahat vakalarına katılan milyonlarca kişinin yanlış anlaşılması ya da hiç anlaşılmaması; ağaç istiyordunuz alın size ağaç mekanik mantığı. Hem küçümseyici hem sığ.

Meydan tarihi kimliği,hafızası, şahit olduğu hadiselerle birlikte ağaçların altına gömülmüş, yok sayılmış. Güya orada bir Kanlı Pazar, 1 Mayıslar, Seyahat Hadiseleri, Yılbaşı kutlamaları, şampiyonluk kutlamaları hiç olmamış. Meydan-Cumhuriyet ilgisi unutulmuş. Cumhuriyet Heykeli, gerisinde yapılan caminin ağır kütlesinin cazibe alanında etkisiz, yersiz, yanlış aksta ve yalnız öylece duruyor. Yer altında bir müzecik yaparak meydanı ve hafızasını oraya mı gömeceksiniz. Beşerler daha yaşıyorlar istekleri talepleri de hala aktüel. Bir öteki yanlış sıradanlık, büyük ve yere özel düşünememe. Taksim; ortasından deniz geçen, bir yüzü Avrupa’ya, bir yüzü Asya’ya bakan, kıtaların buluştuğu yerde, bir manada da dünyanın merkezinde yer alan bir meydan. Sıradan bir yer değil.

‘İmamoğlu tabi ki yasağı desteklemek istemez’

iBB ne istiyor? Taksim Meydanı’nda miting yapma yasağını; TOMA’larla, polisle, gazla değil de blok halinde askeri nizamda ağaçları dizerek meydanı doldurarak mekansızlaştırarak bir manada desteklemek mi? İBB idaresi ve Sayın İmamoğlu, ‘Hayır natürel ki bunları istemeyiz’ diyecektir. Ben de istemezler diye düşünüyorum lakin yapılan tam da bu. Müsabaka şartnamesinde istenenler ve beklentilerle müsabaka sonucu tam bir sol gösterip sağ çakmadır.

Dünyaya bakın bütün tanınmış meydanlar heykelleri ile ünlüdür. Mimarlık işlevlerle sonludur; mana üstüne his üstüne form üretemez. Bunu heykeltıraşlar yapar. Kentlerde Taksim üzere sorunlu alanları düzeltmek için; heykeltıraş, ressam, psikolog, tarihçi, kentçi, mimar, peyzaj mimarı üzere disiplinlerden bir takım oluşturulur. Belediyenin imar işlerinden sorumlu bir kişi de nerede kanalizasyon var, nereden elektrik, su, gaz çizgileri geçiyor diye danışman olarak bulunur. Bunlar projeler üretirler. Beğendikleri bir ya da iki projeyi belediyeye sunarlar.

Taksim’e; içeriği, tarihî manası, belleği zihinlerimizdeki yeri, imajı ve mimari yerin plastik yerle, sanatla bütünleşerek mana kazanacağı, dünya ölçeğinde bir bakışla, İstanbul’a her gelenin görmek isteyeceği, dünyaca tanınmış meydanlar sırasında anılacak bir avangard proje yapmak gerekir. Keşke baştan Sanatkarlar Birliği, Plastik Sanatlar Derneği, Heykeltraşlar Derneği, Mimarlar Odası, Sendikalar, kamusal alanda sanat hakkında fikri olan uygulamaları olan kendini kanıtlamış sanatkarların ve Taksim alanını kullanan orada yaşayan insanların da katıldığı toplantılar paneller yapılsaydı.

O vakit İBB’nin uzun vakittir birinci defa, yarışlar açarak meydan niteliğini yitirmiş, insansızlaştırılmış, trafik karmaşası ve işgalindeki yerleri tekrar kente kazandırmak, kullanılır hale getirmek için giriştiği bu güzel niyetli, kıymetli ve gerekli projeleri gölgelemez tartışılır hale getirmezdi.”

Bir Cevap Yaz

Yorumlar