Bilim Şurası üyesi Prof. Kara: Aşı için biraz daha vakte gereksinimimiz var

Prof. Dr. Ateş Kara, İngiltere’de Oxford Üniversitesi Jenner Enstitüsü ile Oxford Aşı Kümesi iş birliğinde geliştirilen ve üretim lisansı İngiliz-İsveç ilaç şirketi AstraZeneca tarafından satın alınan ‘AZD1222’ isimli aşının durdurulmasını kıymetlendirdi. Prof. Dr. Kara, aşı çalışmalarına bir molekülün belirlenmesi ile başlandığını sonrasında ise hayvan çalışmalarına geçildiğini belirtti.

Daha sonra faz-1 çalışmasında çok az kişi ile birinci etapta inançlı mi değil mi, diye bakıldığını kaydeden Prof. Dr. Kara, “Ciddi manada istenmeyen tesir olunca orada fark ediliyor. Faz-2’de biraz daha sayı fazla ve tekrar inançlı mi değil mi formundaki ve doz ayarlama çalışmaları yapılıyor. Faz-3’te ise çok daha fazla şahısta yapılan ve tıpkı vakitte tesirli mi, inançlı mi diye bakılan kısım. Faz-3 çalışması kısmında 4 aşı çok ön planda. Bunların 2 tanesi 60 bin kişi ile faz-3 çalışmalarını yapıyor” diye konuştu.

‘Hastaneye yatmasına neden olabilecek kadar ciddi’

‘AZD1222’ isimli aşının uygulamaları sırasında bir şahısta gelişen istenmeyen bir tesir olduğunu belirten Prof. Dr. Kara, “Bu tesir biraz da ağır bir tesir. Ortaya çıkan bir klinik tablo var. Bu kişinin hayatını tehdit edebilecek ya da hastaneye yatmasına neden olabilecek kadar önemli. Bu türlü bir durum olunca ‘acaba bu aşıdan mıdır yoksa büsbütün baht yapıtı de alabilir mi‘ bu türlü bir durum ortaya çıktığında çalışma orada durdurulur. Sonra dönülüp bakılabilir, ‘sanki bu aşıdan olabilir mi‘ diye. Bu değerlendirilirken geriye dönük elde edilen datalar incelenir. Tahminen eş vakitli olarak gelişti, tahminen de büsbütün aşı ile ilgili. Bunun kararı ortaya çıkana kadar öteki gönüllüleri yahut aşı uygulanacak bireyleri riske atmamak için birinci etapta bunun tüm bilgileri geriye dönülerek incelenecek, pahalandırılacak ondan sonra da aşı çalışmasına ‘devam’ denilecek” dedi.

‘Bu, araştırıcılar için uyarıdır’

Prof. Dr. Kara, Oxford Üniversitesi’nde devam eden koronavirüs aşı çalışmasının görülen istenmeyen tesir nedeniyle durdurulmasının Türkiye’de yapılacak aşı çalışmalarına tesir edip etmeyeceğine ait şunları söyledi:

  • “İlk etapta olumsuz bir şey olarak değerlendirmemek lazım. O aşı çalışması Türkiye’de yapılmıyor. Bizde planlanan aşı çalışması öteki aşı ile ilgiliydi. Bu her halükarda araştırıcılar için bir ihtardır. ‘Bizde de bu türlü bir yan tesir olabilir mi’ diye aşıyı uygulayacak şahıslar, aşı uygulanacak şahıslara bilgi verilecek. Her gün o aşı yapılacak şahıslara ‘parmak ucunuzda karıncalanma‘, ‘his değişikliği‘ var mı diye sorulacak. Bu halde değişiklikler oluyor. Vaka çok önemli ve aşı ile bağlantılı olma ihtimali yüksek, o vakit Türkiye’deki için de ‘biraz duralım, oradaki datalar netleşsin ona nazaran devam edelim’ denilecek. Bu tahminen hakikaten aşı ile bağlı; ancak bazen şöyle olur; aşı olan kişi konutuna giderken trafik kazası geçirdi.
  • Bu birinci ihtardır. Fakat ikinci bir kişi geçiriyorsa bu şöyle kıymetlendirilir; ‘sanki benim yaptığım aşı o denli bir şeye neden oluyor ki kişi o an trafikte dalgın mı kalıyor‘, ‘uyuklamasına neden oluyor da onun için mi trafik kazası geçiriyor?’. Bu hiç beklemediğiniz bir şeydir. Lakin ‘böyle bir tesir olabilir mi’ diye dönüp araştırılır, o vakit denir ki ‘bu aşı bu türlü bir şeye neden oluyor’. O vakit şuna karar vermek lazım; sanki aşının yararı ne, riski ne? Şöyle bir değerlendirmeye gidilir, denilir ki ‘aşı olduktan 24 saat sonra siz araç kullanmayacaksınız, trafiğe çıkmayacaksınız‘. Baktık ki iş uzun ve önemli o vakit da denir ki ‘bu aşı trafiğe çıkması gerekenlere yapılmayacak‘.”

Prof. Dr. Kara, bu türlü bir tesir çıktığında Türkiye’deki çalışmalara da bakılacağını, “Aşı uygulandıktan sonra 24-48 saat içinde bu türlü bir trafik kazasına maruz kalan ya da merdivende takılıp düşen var mı? Bunlar araştırılır. Yoksa ‘biz aşı uygulamaya devam edelim’ denilir. Ancak herkese şu söylenir; araştırmacılara da aşı uygulayan gönüllülere de ‘ayağınız takılsa bile, kırmızı ışıkta geçseniz bile bize haber verin’. Bu sefer daha hassas bir takip sonucu başlar. Şu anda bu aşı çalışması tüm dünyada durmuş vaziyette” diye konuştu.

‘Türkiye’deki aşı çalışmaları şu anda klinik periyoda geçme kademesine gelmiş vaziyette’

Prof. Dr. Ateş Kara, Türkiye’deki koronavirüse karşı başlatılan aşı çalışmalarına ait, “Çok daha yol var, Türkiye’deki aşı çalışmaları şu anda klinik periyoda geçme etabına gelmiş vaziyette. Bu klinik periyoda geçişte çok az bireyde aşı uygulanacak, inançlı olduğu gösterilecek. Sonra faz-2 daha çok sayıdaki kişi 30 ile 200 ortasında bir sayı olabilir bu. Faz-3 ise binler ile tabir edilen sayılar. Biraz daha vakte muhtaçlığımız var. Başka ülkeler ile karşılaştırdığımızda ‘oldukça gerideyiz’ diye düşünmemek lazım. Aşıda attığımız her adım bir sonraki salgın için de bir sonraki aşı için de bir avantaj. En önde giden bir aşıydı Oxford’un aşısı; lakin bu türlü bir durumda anında durduruldu. Bu iş çok önemli ise tahminen de bu aşı büsbütün rafa kalkar, yeni ve farklı aşı çalışmasını Oxford başlatmak zorunda kalır. Almanya’da Türk araştırıcılar tarafından geliştirilen aşı biraz daha öne çıkmaya başlıyor” dedi.

Bir Cevap Yaz

Yorumlar